منتهى شد . مركز خلافت امويان در سراسر اين دوره شام بود . نزديكى دربار خلافت امويان به مناطق تحت نفوذِ بيزانس موجب شد تا در برخى مسائل فرهنگى و تمدنى متأثر از آنان باشند و حضور بسيارى از نسطوريان در دربار امويان بر روند گرايش به بيزانس افزود . علاوه بر اين ، به دليل ساختار قومى و قبيله‌اى امويان و نيز تفاخر خلفا به مكانت قبيله‌اى ، همچنان فرهنگ عربى و ارزش‌هاى جاهلى در ميان آنها وجود داشت ؛ تا جايى كه مىتوان دوره امويان را عصر عربى با رويكردى قبيله‌اى و بدوى دانست . بدين ترتيب تمدن عصر امويان درعين‌حال كه تازه و داراى مضامين اسلامى بود ، سنتى و كهن نيز مىنمود . « 1 » گرايش امويان به تجمل‌گرايى و جمع‌آورى ثروت و نعمت « 2 » نظر آنان را به سمت نزديك‌ترين همسايگان متمدن خود بيزانس و ايران معطوف نمود . « 3 » از اين پس بيشتر مظاهر هنرى به ويژه معمارى در اين عصر تحت‌تأثير هنر بيزانس قرار گرفت و سهم زيادى از جهان يونانى به ارث برد . بدين‌رو واژگان هِلنى با شدت و ضعف جايگاه خود را در ادبيات اسلامى بازيافتند . « 4 » بيشترين عناصر بناسازى و معمارى در اين عصر ، ستون ، طاق‌نما ، گنبد ، سنگ و آجر همراه با تنوع عناصر بومى در مناطق مختلف بود كه متناسب با شرايط جغرافيايى تغيير مىكرد . سفالگرى ، عاج‌كارى ، منسوجات و فلزكارى در عصر امويان تغييرات بسيارى يافت . « 5 » مكشوفات سيمين و برنزى متنوع عصر اموى عمدتاً از تركيب هنر بيزانسى - ساسانى با نمادهاى اسلامى حكايت دارد . هنرهاى تزئينى و گچكارىهاى بديع اين دوره نشان‌دهنده حمايت خلفاى اموى از هنر و هنرمندانى است كه براى حفظ برخى از سبك‌هاى هنرى ، بسيار مىكوشيدند . ميناكارى و فلزكارى تنها براى ساخت اجناس عالى كاربرد داشت . « 6 » تعدادى از آثار فلزى شاخص عصر اموى چون بخورسوز برنزى « 7 » - كه به شكل مرغ شكارى با سرى بزرگ و بال‌هايى پهن تهيه شده - و يا ابريق ( كوزه ) برنزى زيبا با تركيب هنرى ساسانى - اسلامى و دارا بودن نقش‌مايه‌هاى

--> ( 1 ) . ريچارد اتينگهاوزن و اولگ گرابار ، هنر و معمارى اسلامى ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 19 . ( 2 ) . جرجى زيدان ، تاريخ تمدن اسلام ، ترجمه على جواهر كلام ، ص 63 . ( 3 ) . هربرت ريد ، كتاب هنر ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 564 . ( 4 ) . ريچارد اتينگهاوزن و اولگ گرابار ، هنر و معمارى اسلامى ، ترجمه يعقوب آژند ، ص 9 . ( 5 ) . كارل جى دورى ، هنر اسلامى ، ترجمه رضا بصيرى ، ص 33 . ( 6 ) . س . م . ديماند ، راهنماى صنايع اسلامى ، ترجمه عبداللَّه فريار ، ص 157 . ( 7 ) . اين اثر در موزه برلين موجود است .